Pasożyt sprawia, że myszy bardziej przyciągają wektory – badanie

Pasożyt sprawia, że myszy bardziej przyciągają wektory – badanie
listopad22/ 2026

Pasożyt Trypanosoma rangeli sprawia, że zarażone myszy stają się dla owadów-krwiopijców atrakcyjniejsze i słabiej się przed nimi bronią. Jak wynika z badań brazylijsko-argentyńskiego zespołu, może to zwiększać szanse pasożyta na dotarcie do kolejnych żywicieli.

Jak przebiegał eksperyment

Naukowcy z Fiocruz w Brazylii i INBIOTEC-CONICET w Argentynie zbadali, jak zakażenie pasożytami T. rangeli i T. cruzi wpływa na kontakty między myszami a pluskwiakami z podrodziny Triatominae. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Proceedings of the Royal Society B”. Wcześniej ten sam zespół wykazał, że oba pasożyty zmieniają zachowanie samych owadów, więc kolejnym krokiem było sprawdzenie, czy wpływają także na zachowanie ssaka.

Doświadczenie składało się z dwóch części. W pierwszej do areny wpuszczono dwie myszy, zdrową i zakażoną T. cruzi lub T. rangeli, każdą w osobnym pojemniku, oraz grupę nimf pluskwiaka Rhodnius prolixus. Badacze obserwowali, do której myszy zbliżają się owady. W drugiej części sprawdzano, jak często myszy zjadają zbliżające się do nich owady, a także czy pasożyt przechodzi na te, które zdążyły się nakarmić.

Co ustalono

Nimfy wyraźnie częściej wybierały myszy zakażone T. rangeli niż zdrowe. Zakażenie T. cruzi takiego efektu nie dało. Zakażone nim myszy wypadły wręcz nieco gorzej niż zdrowe, ale różnica była niewielka i potrzeba dalszych badań, by ocenić, czy jest rzeczywista.

Zespół sprawdził też, czy większa atrakcyjność nie obraca się przeciwko pasożytowi. Gdyby bowiem zakażone myszy częściej zjadały owady, pasożyt nic by nie zyskał. – Mierzyliśmy zdolność tych myszy do zjadania nimf, które próbowały się pożywić – wyjaśniła Alessandra A. Guarneri, starsza autorka pracy. Okazało się, że zakażone myszy zjadały owady rzadziej niż zdrowe. Wśród owadów, które nakarmiły się na zakażonych zwierzętach, pasożyta nabyło 46,5 proc.

Dlaczego to ważne

Wnioski badaczy są ostrożne: jeśli do zakażonej myszy zbliża się więcej owadów, a ta słabiej się broni, to więcej owadów może się zarazić. Pasożyt miałby w ten sposób większą szansę na dalsze rozprzestrzenianie. Co ciekawe, T. rangeli uważa się za niechorobotwórczy dla ssaków. Szkodzi za to owadom, u których zakażenie ogólnoustrojowe często kończy się śmiercią przed osiągnięciem dorosłości i obniża płodność. Według Guarneri tylko niewielka część owadów z zakażeniem jelitowym rozwija zakażenie ogólnoustrojowe, potrzebne do wytworzenia form zakaźnych dla kręgowców. Zmiany zachowania mogą więc być dla pasożyta ważne, bo zwiększają liczbę spotkań obu żywicieli i liczbę zakażonych owadów.

Zespół szuka teraz przyczyny zjawiska. Z zapachów pobranych od zakażonych i niezakażonych myszy wykonano analizę metodą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas. Dane nie są jeszcze w pełni opracowane, ale wstępnie wygląda na to, że profil zapachowy zmienia się podczas infekcji. To mógłby być czynnik, który przyciąga owady.

Czy dotyczy to Polski?

Pluskwiaki z podrodziny Triatominae występują głównie w obu Amerykach, a nie w Polsce czy w Europie. Badanie ma więc przede wszystkim znaczenie naukowe: pokazuje, jak pasożyty potrafią manipulować zachowaniem żywicieli. Drugi z badanych gatunków, T. cruzi, jest znany jako czynnik wywołujący chorobę Chagasa, którą w Europie spotyka się głównie u osób przybyłych z Ameryki Łacińskiej. Przedstawione wyniki nie dotyczą jednak ryzyka dla ludzi. Autorzy zaznaczają zresztą, że zastosowane metody można będzie wykorzystać do badania przenoszenia innych pasożytów między różnymi gatunkami zwierząt.

Źródło: Phys.org – „Parasite makes mice more attractive to blood-feeding bugs, which may aid its spread”

greenrepublic.pl mna-sf.org e-oko.com