Gospodarstwa domowe, którymi kierują osoby poniżej 35. roku życia, mają medianę majątku netto na poziomie około 25 tys. euro. U osób w wieku 55–64 lata to około 208 tys. euro, czyli ponad ośmiokrotnie więcej. Dane pochodzą z badania Europejskiego Banku Centralnego z 2023 roku i pokazują, skąd bierze się frustracja młodych, którzy wychodzą na ulice w kilkunastu krajach.
Skąd te protesty
Studenckie manifestacje zaczęły się we wrześniu we Francji i objęły już ponad 11 europejskich państw. Protestujący skarżą się na wysokie czynsze, drogie paliwa i cięcia w usługach publicznych. Wielu z nich mówi, że nie spodziewa się już, by żyło im się lepiej niż rodzicom.
Kto ma majątek
Badanie Household Finance and Consumption Survey prowadzą od 2010 roku EBC i krajowe banki centralne. Obejmuje ono strefę euro oraz Czechy i Węgry, łącznie 22 kraje. Majątek netto to wartość nieruchomości, samochodów, przedmiotów wartościowych i oszczędności po odjęciu długów.
W tych krajach osoby poniżej 35 lat mają razem zaledwie 2,8 proc. majątku gospodarstw domowych. Największy udział, 24 proc., przypada na grupę 55–64 lata. Różnice między państwami są duże. Najniższy udział młodych odnotowano w:
- Finlandii: 0,8 proc. (osoby po 55. roku życia mają tam ponad 71 proc.),
- Irlandii: 1,4 proc.,
- Austrii: 1,6 proc.,
- Grecji: 1,8 proc.,
- Niemczech: 2 proc.
Lepiej na wschodzie
Majątek jest równiej rozłożony w Europie Środkowo-Wschodniej. Na Litwie młodzi mają 13,2 proc., a grupa 55–64 lata 15,9 proc. W Chorwacji udział młodych wynosi 12,3 proc., na Słowacji 10,1 proc., a w Estonii 9,8 proc. Poza tymi regionami wyróżnia się jeszcze Malta z wynikiem 11,1 proc.
Drożej niż w 2000 roku
Według Eurostatu ceny codziennych towarów i usług (żywności, energii, transportu, rachunków domowych) wzrosły od 2000 roku w strefie euro, na Węgrzech i w Czechach o 67,2 proc. Najmocniej podrożały na Węgrzech, gdzie wzrosły ponad trzykrotnie. Do 2022 roku inflacja wynosiła średnio około 2 proc. rocznie. Potem, po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, w UE sięgnęła 9,2 proc., głównie za sprawą cen energii. Kraje wschodnie odczuły to najmocniej, bo wiele z nich mocno polegało na rosyjskich surowcach. Inflacja później spadła, ale same ceny nie wróciły do poprzednich poziomów.
Evelyn Astor z European Social Observatory zwróciła uwagę na rolę rynku mieszkaniowego: „zwykłym rodzinom trudno płacić czynsz lub kupić własny dom”, podczas gdy osoby z kapitałem mogą inwestować w europejskie nieruchomości.
Co to znaczy dla polskiego czytelnika
Polski nie ma w tym badaniu, bo obejmuje ono kraje strefy euro oraz Czechy i Węgry. Nie da się więc wprost przełożyć tych liczb na polskie realia. Warto też pamiętać, że to dane o majątku, a nie o dochodach. Młodsze osoby mają zwykle mniej oszczędności i rzadziej własne mieszkanie, więc część różnicy wynika po prostu z wieku.
Dane pokazują jednak, że w państwach naszego regionu, które badanie obejmuje, przepaść między pokoleniami jest mniejsza niż na zachodzie i północy kontynentu. Sam raport nie wyjaśnia dlaczego. Drogie mieszkania i skutki inflacji po 2022 roku to z kolei problemy dobrze znane także w Polsce. Dlatego europejskie protesty mogą być dla nas ważnym sygnałem, dokąd zmierza debata o dostępności mieszkań.
Źródło: Al Jazeera – „Europe’s wealth gap: Older households eight times richer than young ones”